بررسی تاثیرات تبعیض جنسیتی در تربیت کودکان و مهارتهای فردی

تبعیض جنسیتی در تربیت کودکان به مجموعه ای از رفتارها، نگرش ها و انتظارات گفته می شود که بر اساس جنسیت کودک متفاوت است. این تفاوت ها می توانند آگاهانه یا ناخودآگاه توسط والدین، خانواده، مربیان یا حتی رسانه ها منتقل شوند.

تبعیض جنسیتی در تربیت کودکان چیست و چگونه شکل می گیرد؟

تبعیض جنسیتی در تربیت کودکان به مجموعه ای از رفتارها، نگرش ها و انتظارات گفته می شود که بر اساس جنسیت کودک متفاوت است. این تفاوت ها می توانند آگاهانه یا ناخودآگاه توسط والدین، خانواده، مربیان یا حتی رسانه ها منتقل شوند. از همان ماه های ابتدایی زندگی، کودکان پیام هایی درباره نقش های «پسرانه» و «دخترانه» دریافت می کنند. برای مثال، خرید اسباب بازی های عروسکی برای دختران و اسباب بازی های مکانیکی برای پسران، یا تشویق پسرها به فعالیت های پرتحرک و محدود کردن دخترها به بازی های آرام، نمونه هایی ساده از این تبعیض هستند.این نوع تربیت نه تنها بر شخصیت و اعتماد به نفس کودک تاثیر می گذارد، بلکه می تواند مسیر آینده تحصیلی، شغلی و حتی روابط اجتماعی او را تعیین کند. با توجه به پژوهش های جدید، حتی تفاوت در جملات و لحن صحبت کردن والدین با فرزندان پسر و دختر می تواند بر ادراک آن ها از خودشان تأثیر بگذارد.

تأثیر نگرش های جنسیتی خانواده بر شکل گیری هویت کودک

خانواده اولین محیط اجتماعی کودک است و هرگونه نگرش جنسیتی در این محیط، به سرعت در ذهن کودک ثبت و نهادینه می شود. والدینی که باور دارند پسران باید مستقل تر باشند و دختران نیاز به مراقبت بیشتری دارند، به طور ناخودآگاه فرزندان خود را در مسیر متفاوتی هدایت می کنند.

نقش پدر و مادر در انتقال ارزش های جنسیتی

پدر و مادر هر دو نقش مهمی در انتقال پیام های جنسیتی دارند. پدر ممکن است با پسرش درباره شجاعت و استقلال صحبت کند اما با دخترش بیشتر درباره مراقبت و لطافت. مادر نیز ممکن است انتظارات متفاوتی از فرزندانش داشته باشد، حتی اگر آگاهانه مخالف تبعیض باشد. تحقیقات نشان می دهد که والدین در بسیاری موارد به پسران اجازه خطر کردن بیشتری می دهند اما دختران را به رعایت قوانین و احتیاط تشویق می کنند.

اثرات غیرمستقیم رفتارهای روزمره والدین

کودکان تنها از طریق صحبت کردن آموزش نمی بینند؛ بلکه رفتارهای والدین را تقلید می کنند. اگر مادر همیشه کارهای خانه را انجام دهد و پدر تنها به کارهای بیرون از خانه بپردازد، کودک به شکل ناخودآگاه یاد می گیرد که نقش های جنسیتی ثابت و تغییر ناپذیرند. حتی انتخاب نوع برنامه های تلویزیونی، کتاب ها و فعالیت های فوق برنامه نیز پیام های جنسیتی منتقل می کند.

تاثیر تبعیض جنسیتی بر مهارت های فردی و اجتماعی کودکان

تبعیض جنسیتی می تواند مانع شکوفایی کامل استعدادهای کودکان شود. محدود شدن فرصت های یادگیری وقتی به دختران کمتر فرصت داده می شود تا در فعالیت های فنی یا ورزشی شرکت کنند، مهارت های آن ها در این حوزه ها ضعیف می ماند. برعکس، پسرانی که کمتر در فعالیت های هنری یا مراقبتی مشارکت می کنند، ممکن است در همدلی و مهارت های ارتباطی دچار ضعف شوند. کاهش اعتماد به نفس وقتی کودکان مرتباً می شنوند که «این کار برای دخترها مناسب نیست» یا «پسرها نباید این کار را بکنند»، تصویری محدود از توانایی های خود پیدا می کنند. این تصویر منفی می تواند باعث شود در بزرگسالی نیز از برخی فرصت ها صرف نظر کنند.

راهکارهای مقابله با تبعیض جنسیتی در تربیت کودکان

ایجاد فرصت های برابر برای همه فعالیت ها

والدین می توانند با فراهم کردن دسترسی برابر به اسباب بازی ها، کلاس ها و فعالیت ها برای دختران و پسران، زمینه رشد متعادل را فراهم کنند. برای مثال، اجازه دهند دختران نیز در کلاس رباتیک شرکت کنند و پسران هم فرصت حضور در کلاس آشپزی یا هنر داشته باشند.

استفاده از زبان بی طرف در ارتباط با کودک

زبان روزمره والدین تاثیر زیادی بر باورهای کودک دارد. استفاده از جملاتی که جنسیت را محدود نمی کند، مانند «تو می توانی هر چیزی را که دوست داری یاد بگیری» یا «هیچ کاری مخصوص یک جنس خاص نیست» به کودک کمک می کند تا نگاه بازتری به توانایی های خود داشته باشد.

الگو سازی از طریق رفتار

اگر کودک ببیند که پدر هم در کارهای خانه مشارکت می کند یا مادر در فعالیت های شغلی و ورزشی فعال است، این تصویر ذهنی از نقش های جنسیتی تغییر می کند. حتی انتخاب کتاب ها و فیلم هایی که شخصیت های قوی و متنوع از هر دو جنس دارند، می تواند اثر مثبتی بگذارد.

نقش مدارس و محیط آموزشی در کاهش تبعیض جنسیتی در تربیت کودکان

مدرسه محیط مهمی برای شکل گیری هویت اجتماعی کودکان است و می تواند یا تبعیض را تقویت کند یا آن را کاهش دهد. طراحی برنامه های درسی بی طرف از نظر جنسیت محتوای آموزشی باید به گونه ای طراحی شود که دختران و پسران بتوانند در تمام موضوعات علمی، هنری و ورزشی شرکت کنند. برای مثال، ارائه مثال هایی از زنان موفق در علوم و مردان موفق در هنر، باعث شکستن کلیشه ها می شود. آموزش معلمان برای شناسایی و حذف رفتارهای تبعیض آمیز معلمان باید بتوانند رفتارهای ناخودآگاه تبعیض آمیز را شناسایی کنند. مثلاً دادن فرصت بیشتر برای پاسخگویی به پسران یا انتظار کمتر از دختران در درس ریاضی، نمونه هایی از این رفتارهاست که باید اصلاح شود. ایجاد فعالیت های مشترک و گروهی وقتی دانش آموزان از هر دو جنس با هم در یک پروژه یا فعالیت همکاری می کنند، یاد می گیرند که توانایی ها وابسته به جنسیت نیست و مهارت های هر فرد ارزشمند است. نقش رسانه ها و تکنولوژی در شکل دهی نگرش تبعیض جنسیتی در تربیت کودکان رسانه ها به شکل گسترده ای در انتقال پیام های جنسیتی نقش دارند، حتی بیشتر از خانواده و مدرسه در برخی موارد. اثر برنامه های کودک بر باورهای جنسیتی شخصیت های کارتونی، بازی های ویدئویی و داستان های تصویری اغلب کلیشه های جنسیتی را تکرار می کنند. نمایش دخترانی که همیشه به کمک نیاز دارند یا پسرانی که همیشه قهرمان هستند، می تواند ذهنیت کودکان را محدود کند. استفاده آگاهانه از محتوای رسانه ای والدین می توانند با انتخاب برنامه ها و بازی هایی که نقش های متنوع تری از دختران و پسران را نشان می دهد، به کودکان کمک کنند نگرش انعطاف پذیری نسبت به جنسیت داشته باشند. همچنین گفت وگو با کودکان درباره پیام های پنهان در رسانه ها می تواند قدرت تحلیل آن ها را افزایش دهد. برای دریافت مشاوره به سایت خیریه شیراز سر بزنید و با تماس از مشاورین ما بهره مند شوید.