در بسیاری از جوامع، به ویژه فرهنگ های سنتی، تنبیه بدنی کودک از دیرباز به عنوان یک روش تربیتی پذیرفته شده است. اغلب والدین بر این باورند که زدن کودک موجب اصلاح رفتار، درس گرفتن یا ایجاد ترس مثبت برای کنترل خطاها می شود.
تعریف تنبیه بدنی کودک و جایگاه آن در سیستم های تربیتی سنتی
در بسیاری از جوامع، به ویژه فرهنگ های سنتی، تنبیه بدنی از دیرباز به عنوان یک روش تربیتی پذیرفته شده است. اغلب والدین بر این باورند که زدن کودک موجب اصلاح رفتار، درس گرفتن یا ایجاد ترس مثبت برای کنترل خطاها می شود. با این حال، پژوهش های روانشناسی مدرن نشان می دهند که این رویکرد نه تنها تأثیرات منفی بلندمدتی بر رشد روانی کودک دارد، بلکه می تواند به تشدید رفتارهای ناسازگار، کاهش اعتماد به نفس و حتی بروز اختلالات اضطرابی یا پرخاشگری منجر شود.کودک موجودی در حال یادگیری است و اشتباه بخشی جدایی ناپذیر از فرآیند رشد اوست. وقتی تنبیه بدنی وارد روند تربیت می شود، کودک به جای درک خطای خود، صرفاً یاد می گیرد از ترس کتک نخوردن، رفتار خود را مخفی کند. این باعث می شود زمینه ی صداقت، خودآگاهی و گفتگوی سالم میان والد و فرزند از بین برود. همچنین، تنبیه بدنی الگوی غلطی از کنترل خشونت برای کودک ایجاد می کند و در بسیاری از موارد او را به فردی خشونت طلب تبدیل می کند.
چه زمانی والدین به سمت تنبیه فیزیکی گرایش پیدا می کنند؟
-اغلب تنبیه های بدنی از ناتوانی والدین در مدیریت بحران های تربیتی ناشی می شود. زمانی که پدر یا مادر از راهکارهای مثبت، گفتگو، یا تکنیک های رفتاری نتیجه نمی گیرند و همزمان دچار فشار، اضطراب یا خشم هستند، احتمال دارد به سمت واکنش فیزیکی بروند. این یک نشانه هشدار است نه یک راهکار.
-عدم آگاهی از روش های تربیت بدون خشونت، نبود آموزش رسمی برای والدگری، فشارهای اجتماعی، و الگوبرداری از نسل های قبلی، از عوامل اصلی در تداوم استفاده از تنبیه بدنی کودک به عنوان ابزار تربیتی است.
-رفتارهای خاصی که والدین را تحریک می کند رفتارهایی نظیر لجبازی های مکرر، شکستن وسایل، دروغگویی یا بی احترامی می توانند عامل عصبانیت والدین باشند. اما باید توجه داشت که این رفتارها بیشتر از اینکه نیازمند تنبیه فیزیکی باشند، نیازمند ریشه یابی، گفت وگو، و اصلاح روانشناختی هستند. کتک زدن، سطحی ترین واکنش نسبت به رفتارهای عمیق تر و پیچیده تر کودک است.
آثار کوتاه مدت و بلندمدت تنبیه بدنی کودک بر کودکان،آسیب های پنهانی که والدین نمی بینند
تنبیه بدنی کودک ممکن است در ظاهر، منجر به اطاعت کودک شود، اما در باطن، پایه های روانی او را دچار آسیب می کند. کودکانی که در معرض کتک قرار می گیرند، بیشتر در معرض ترس دائمی، اضطراب اجتماعی، کاهش عزت نفس و گاه افسردگی قرار دارند. آنان دچار یک دوگانگی احساسی می شوند: از طرفی به والدین نیاز دارند و از سوی دیگر از آنها واهمه دارند.در بسیاری از موارد مشاهده شده که کودکان کتک خورده، در آینده به نوجوانانی پرخاشگر تبدیل می شوند که در روابط اجتماعی و عاطفی خود دچار مشکل می گردند. حتی گاهی رفتارهای ضد اجتماعی و بزهکارانه از چنین ریشه هایی ناشی می شود.
رفتارهای تقلیدی و بازتولید خشونت
کودکان، آنچه را که می بینند یاد می گیرند. وقتی کتک بخشی از تربیت شود، کودک این الگو را به مدرسه، اجتماع و حتی بزرگسالی خود منتقل می کند. ضرب و شتم به عنوان راه حل مشکلات، تبدیل به یک فرهنگ ذهنی می شود. کودک ممکن است خواهر یا برادر کوچک ترش را بزند، همکلاسی اش را تنبیه کند یا بعدها در روابط زناشویی، همان الگو را بازتولید نماید.
روش های جایگزین برای تربیت کودک بدون استفاده از تنبیه بدنی کودک
به جای تمرکز بر تنبیه، تمرکز بر تشویق می تواند راه حل پایداری برای آموزش نظم و احترام باشد. تشویق باید با دقت و به شکل کلامی، رفتاری یا حتی عملی انجام شود. مثلاً تحسین یک رفتار خوب، یا فراهم آوردن تجربه ای مثبت به عنوان پاداش، در تقویت رفتار مناسب بسیار تاثیرگذار تر از هرگونه کتک زدن است.روش هایی مانند دادن انتخاب به کودک، توضیح دادن عواقب رفتار، یا حتی اجرای سیستم امتیاز و پاداش، از روش های موثر روانشناسان کودک در آموزش رفتار مناسب هستند.
تکنیک های تربیتی مبتنی بر گفتگو و همدلی
زمانی که کودک دچار رفتار نادرست می شود، به جای واکنش آنی، می توان با او وارد گفت وگو شد. پرسیدن سوالاتی مثل: «به نظرت چرا این کار را کردی؟» یا «اگر جای من بودی چه می کردی؟» می تواند به کودک کمک کند تا درک بالاتری از رفتار خود پیدا کند.همدلی والدین در برابر احساسات کودک باعث ایجاد رابطه ای امن و مبتنی بر اعتماد می شود. این رابطه می تواند در درازمدت، جایگزین همه ی روش های تنبیهی شود. در حقیقت، تربیت موفق بر پایه ی ارتباط قوی، احترام متقابل و درک روانی رشد کودک بنا می شود.
آیا موارد استثنایی برای تنبیه بدنی کودک وجود دارد؟
در برخی دیدگاه ها، تنبیه بدنی خفیف، مثلاً یک ضربه آرام به دست کودک، به عنوان هشدار تلقی می شود. اما حتی همین رفتار نیز با ریسک بالایی همراه است. مشکل آن جاست که هیچ استاندارد مشخصی برای خفیف بودن وجود ندارد و بسیاری از والدین مرز این رفتار را نمی شناسند. در بسیاری از کشورها، هر نوع ضربه به کودک به عنوان خشونت خانگی قلمداد می شود. با وجود این، در برخی فرهنگ ها، تنبیه فیزیکی همچنان از سوی جامعه پذیرفته شده تلقی می شود. اما حتی در چنین جوامعی نیز روان شناسان کودک توصیه می کنند که به جای حتی تنبیه خفیف، از روش های مبتنی بر مکالمه و محدودسازی دسترسی مانند محرومیت موقت از بازی یا وسایل مورد علاقه استفاده شود.
خیریه شیراز تمامی اصول تربیتی کودکان را با بهترین متد روز و به صورت رایگان به تمام والدین عزیز آموزش میدهد.
مقاله مرتبط :
چگونه می توان از والدین بدسرپرست شکایت کرد و آن را گزارش داد
بدون دیدگاه