روزه گرفتن در کودکان شامل مسائل مهمی میباشد که قبل از انجام آن توسط کودک باید مورد بررسی قرار گیرد. بدن کودکان در حال رشد است و سیستم های حیاتی مثل مغز، استخوان ها و هورمون ها هنوز به تکامل کامل نرسیده اند. پزشکان کودک و متخصصان تغذیه توصیه می کنند که روزه داری کامل قبل از سن بلوغ شرعی و جسمی انجام نشود. به طور میانگین، حدود ۷۰٪ رشد قدی کودک تا سن ۱۲ سالگی اتفاق می افتد و کمبود انرژی یا آب می تواند این روند را مختل کند. والدین باید سن، وزن، قد و سطح فعالیت کودک را در نظر بگیرند و از تحمیل روزه کامل خودداری کنند.
برای بیشتر کودکان زیر ۱۰ سال، روزه داری کامل می تواند خطراتی ایجاد کند. کودکان در این سن به طور متوسط هر ۲ تا ۳ ساعت به دریافت انرژی و مایعات نیاز دارند. کاهش ناگهانی وعده های غذایی ممکن است باعث افت قند خون، ضعف، سرگیجه و کاهش تمرکز شود. تحقیقات نشان می دهد حدود ۳۰٪ کودکان زیر ۱۰ سال در صورت ناشتایی طولانی دچار علائم افت قند خون می شوند. بنابراین، روزه داری کامل در این سن توصیه نمی شود.
روزه آموزشی چیست و چه نقشی در آمادگی کودک دارد؟
روزه آموزشی یا تمرینی روشی است که والدین با آن کودک را به تدریج با مفهوم روزه آشنا می کنند. در این روش، کودک مثلاً از صبح تا ظهر یا از سحر تا ساعت ۱۰ یا ۱۲ چیزی نمی خورد. این کار باعث می شود کودک بدون آسیب جسمی، تجربه ای مثبت از روزه داشته باشد. مطالعات تربیتی نشان می دهد آموزش تدریجی تا ۴۰٪ احتمال پذیرش رفتارهای دینی در آینده را افزایش می دهد.
بررسی وضعیت جسمی قبل از روزه گرفتن در کودکان :
والدین باید وضعیت عمومی سلامت کودک را بررسی کنند. اگر کودک سابقه کم خونی، ضعف، لاغری شدید یا بیماریهایی مانند دیابت یا مشکلات گوارشی دارد، نباید روزه بگیرد. اندازه گیری وزن و مقایسه آن با نمودار رشد نشان می دهد آیا کودک در محدوده طبیعی قرار دارد یا خیر. اگر وزن کودک کمتر از ۱۵٪ حد نرمال سنش باشد، روزه داری می تواند برای او مضر باشد.
تغذیه سحری کودک روزه دار
سحری نقش مهمی در حفظ انرژی کودک دارد. این وعده باید حداقل ۳۰٪ کالری روزانه کودک را تامین کند. والدین باید از ترکیب کربوهیدرات های پیچیده مثل نان سبوس دار، پروتئین هایی مانند تخم مرغ و لبنیات، و چربی های مفید استفاده کنند. مصرف قندهای ساده مثل شیرینی باعث افت سریع انرژی می شود. نوشیدن حداقل ۲ لیوان آب در سحری به پیشگیری از کم آبی کمک می کند.
آیا کودک روزه دار به مایعات بیشتری نیاز دارد؟
بدن کودکان نسبت به کم آبی حساس تر از بزرگسالان است. حدود ۶۰٪ بدن کودک از آب تشکیل شده و کاهش حتی ۲٪ آب بدن می تواند تمرکز و عملکرد ذهنی را کاهش دهد. والدین باید بین افطار تا سحر، مصرف آب، شیر و میوه های آبدار را افزایش دهند. نوشیدنی های کافئین دار برای کودکان مناسب نیستند زیرا باعث دفع بیشتر آب می شوند.
ویژگی های افطار در هنگام روزه گرفتن در کودکان
افطار باید سبک، تدریجی و مغذی باشد. شروع افطار با آب ولرم یا شیر و یک ماده قندی طبیعی مثل خرما باعث تنظیم قند خون می شود. پس از آن، یک وعده غذایی سبک شامل سوپ یا غذای کم چرب مناسب است. پرخوری در افطار می تواند باعث مشکلات گوارشی شود. بررسی ها نشان می دهد ۲۵٪ مشکلات معده کودکان روزه دار به افطار سنگین مربوط است.
فعالیت بدنی مناسب زمان روزه گرفتن در کودکان
کودکان پرتحرک هستند و به طور متوسط روزانه ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی نیاز دارند. در زمان روزه، والدین باید فعالیت های شدید مثل ورزش های سنگین را کاهش دهند و زمان بازی را به ساعات بعد از افطار منتقل کنند. فعالیت بیش از حد در حالت روزه می تواند باعث افت فشار خون و خستگی شدید شود.
نشانه های خطر با روزه گرفتن در کودکان
والدین باید علائم هشداردهنده را بشناسند. نشانه هایی مانند رنگ پریدگی، سردرد شدید، خواب آلودگی غیر عادی، تپش قلب یا بی حالی نشانه های خطر هستند. اگر این علائم بیش از ۳۰ دقیقه ادامه داشت، کودک باید روزه را بشکند. سلامت کودک همیشه اولویت دارد و شکستن روزه در این شرایط ضروری است.
نقش خواب در سلامت هنگام روزه گرفتن در کودکان
کودکان به طور میانگین به ۹ تا ۱۱ ساعت خواب در شبانه روز نیاز دارند. تغییر زمان خواب در ماه رمضان می تواند باعث خستگی و کاهش تمرکز شود. والدین باید برنامه خواب منظم تری ایجاد کنند و اجازه ندهند کم خوابی بیش از ۱ ساعت از حالت معمول بیشتر شود، زیرا کم خوابی با ضعف سیستم ایمنی ارتباط مستقیم دارد.
آیا روزه گرفتن می تواند بر تمرکز و یادگیری کودک اثر بگذارد؟
مغز کودکان برای عملکرد مناسب به گلوکز پایدار نیاز دارد. ناشتایی طولانی می تواند تمرکز را کاهش دهد. تحقیقات آموزشی نشان می دهد افت قند خون می تواند تا ۲۰٪ عملکرد شناختی کودکان را کاهش دهد. به همین دلیل، روزه تمرینی کوتاه مدت برای کودکان در سن مدرسه مناسب تر است.
والدین باید با زبان ساده و منطقی درباره فلسفه روزه با کودک صحبت کنند. توضیح هدف های معنوی و اخلاقی بدون اجبار، حس امنیت و علاقه ایجاد می کند. آموزش همراه با تشویق می تواند تا ۵۰٪ استرس کودک را نسبت به روزه کاهش دهد. اجبار و مقایسه با دیگران اثر منفی بر سلامت روان کودک دارد.
تفاوت های فردی در هنگام روزه گرفتن در کودکان
هر کودک ویژگی های جسمی و روانی خاص خود را دارد. برخی کودکان زودتر احساس گرسنگی یا خستگی می کنند. والدین باید این تفاوت ها را بپذیرند و برنامه روزه را متناسب با توان کودک تنظیم کنند. توجه به تفاوت های فردی می تواند خطر آسیب های جسمی را تا ۳۵٪ کاهش دهد.
نظارت والدین در طول روزه داری کودک
والدین باید در طول روز وضعیت کودک را بررسی کنند و به او اجازه بیان احساسات بدهند. پرسیدن سوال های ساده درباره حال عمومی کودک کمک می کند علائم زودتر شناسایی شود. حضور فعال والدین و پرسش از کارشناسان خیریه شیراز احتمال بروز مشکلات جدی را به میزان ۴۰٪ کاهش می دهد و تجربه ای امن تر از روزه داری ایجاد می کند.
بدون دیدگاه