اوتیسم، یا اختلال طیف اوتیسم یک موضوع مهم و البته کمی پیچیده در دنیای امروز ماست. این اختلال بر نحوه رشد و تکامل بچهها تأثیر میذاره و باعث میشه اونها دنیا رو یه جور دیگه تجربه کنن. توی این راهنما، میخوایم با هم به زبون ساده و صمیمی، دلایل احتمالی بروز اوتیسم و نحوه برخورد با کودکان اوتیسمی رو بررسی کنیم. پس با من همراه باشید تا با این موضوع بیشتر آشنا بشیم.
نقش وراثت: وقتی اوتیسم تو خانواده دیده میشه
یکی از مهمترین چیزهایی که باید درباره اوتیسم بدانیم، اینه که ژنتیک نقش خیلی مهمی تو بروز این اختلال دارد. حتماً دیدید که بعضی از خانوادهها بیشتر از بقیه درگیر این مسئله هستن. دلیلش همینه که اگه یه بچه، خواهر یا برادری داشته باشه که اوتیسم داره، احتمال این که خودش هم به اوتیسم مبتلا بشه، بیشتره.حالا این وراثت دقیقاً چطوری کار میکنه؟ دانشمندها کلی تحقیق کردن و ژنهای مختلفی رو پیدا کردن که ممکنه با اوتیسم مرتبط باشن. بعضی از این ژنها توی رشد و عملکرد مغز نقش دارن. اگه توی این ژنها تغییراتی به وجود بیاد، ممکنه باعث بروز علائم اوتیسم بشه. البته این رو هم باید در نظر داشته باشیم که معمولاً اوتیسم فقط به خاطر یه ژن خاص نیست، بلکه ترکیبی از چند ژن مختلف که با هم تعامل دارند و احتمال بروز اختلال رو بالا میبرن.یه نکته دیگه هم وجود داره: بعضی از اختلالات ژنتیکی خاص، مثل سندرم X شکننده یا سندرم داون، میتونن خطر ابتلا به اوتیسم رو افزایش بدن. این اختلالات ژنتیکی میتونن تغییراتی توی ساختار یا عملکرد مغز ایجاد کنن که در نهایت منجر به بروز علائم اوتیسم میشن.
جهشهای ژنتیکی جدید: وقتی ژنها یهویی تغییر میکنن و کودکان اوتیسمی به دنیا میان
علاوه بر وراثت، یه چیز دیگه هم هست به اسم جهشهای ژنتیکی جدید de novo mutations) )این جهشها یعنی تغییرات ژنتیکی توی تخمک یا اسپرم، یا تو مراحل اولیه رشد جنین رخ میدن و پدر و مادر اون ژن رو ندارن. این جهشها میتونن ژنهایی رو تحت تاثیر قرار بدن که توی رشد مغز و عملکرد عصبی نقش دارند و باعث بروز اوتیسم بشن.تحقیقات نشون داده که این جهشهای ژنتیکی جدید میتونن تو حدود 10 تا 30 درصد از موارد اوتیسم نقش داشته باشن. این جهشها معمولاً به صورت تصادفی رخ میدن و هیچ دلیل مشخصی برای وقوعشون وجود نداره. البته بعضی از عوامل مثل سن بالای پدر و مادر تو زمان بارداری ممکنه خطر بروز این جهشها رو بیشتر کنه.
نقش دوران بارداری: چه اتفاقاتی تو شکم مادر میافته؟
فقط ژنتیک نیست که تعیین میکنه یه کودکان اوتیسمی باشه، بلکه عوامل محیطی هم خیلی مهم هستن، به خصوص تو دوران بارداری. بعضی از این عوامل عبارتند از:
عفونتها: بعضی از عفونتهایی که مادر تو دوران بارداری میگیره، مثل سرخجه، میتونه خطر اوتیسم رو تو بچه بیشتر کنه. به همین خاطر، واکسیناسیون مادرها قبل از بارداری و مراقبتهای بهداشتی درست تو طول بارداری خیلی مهمه.
داروها: مصرف بعضی ازداروها تو دوران بارداری هم میتونه خطر اوتیسم رو بالا ببره. مثلاً بعضی از مطالعات نشون داده که مصرف داروهای ضد افسردگی خاص ممکنه خطر اوتیسم رو افزایش بده. البته این موضوع هنوز داره بررسی میشه و به تحقیقات بیشتری نیاز داره.
مواد شیمیایی: قرار گرفتن تو معرض بعضی از مواد شیمیایی تو دوران بارداری هم میتونه خطر اوتیسم رو افزایش بده. مثلاً بعضی از مطالعات نشون داده که قرار گرفتن تو معرض آفتکشها، فلزات سنگین و آلودگی هوا ممکنه با افزایش خطر اوتیسم مرتبط باشه.
مشکلات دوران بارداری: بعضی از مشکلاتی که مادر تو دوران بارداری ممکنه تجربه کنه، مثل دیابت بارداری، فشار خون بالا و خونریزی، هم میتونه خطر اوتیسم رو بیشتر کنه.
تغذیه مادر: چی بخوریم، چی نخوریم؟
تغذیه مادر تو دوران بارداری نقش خیلی مهمی تو رشد و تکامل مغز جنین داره و میتونه روی خطر اوتیسم هم تاثیر بذاره. مطالعات نشون داده که مصرف مکملهای اسید فولیک تو دوران بارداری میتونه خطر اوتیسم رو کم کنه. اسید فولیک یه ویتامین خیلی مهمه که توی رشد و تقسیم سلولی نقش داره و اگه کم باشه، ممکنه باعث مشکلات رشدی تو جنین بشه.
علاوه بر این، خوردن غذاهای سالم و متنوع تو دوران بارداری، مثل میوهها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئینهای بدون چربی، میتونه به تأمین مواد مغذی مورد نیاز برای رشد سالم مغز جنین کمک کنه.
تفاوتهای ساختاری و عملکردی: مغزها یه کم با هم فرق دارن
تحقیقات نشون داده که مغز بچههایی که اوتیسم دارن، ممکنه یه کم با مغز بقیهی بچهها فرق داشته باشه. مثلاً بعضی از مطالعات نشون داده که مغز کودکان اوتیسمی ممکنه بزرگتر باشه و الگوهای ارتباطی بین سلولهای عصبیشون هم فرق کنه.
بعضی از قسمتهای مغز که تو پردازش اطلاعات اجتماعی و ارتباطات نقش دارن، مثل آمیگدال و قشر پیشپیشانی، هم ممکنه تو بچههای اوتیسم متفاوت عمل کنن. این تفاوتها میتونه باعث بشه این بچهها تو ارتباط برقرار کردن با بقیه، تعاملات اجتماعی و رفتارهای تکراری مشکل داشته باشد.
نورونها و ارتباطات عصبی: وقتی سیمکشی مغز فرق میکنه
عملکرد نورونها (سلولهای عصبی) و ارتباطات عصبی هم میتونه تو بچههای اوتیسم متفاوت باشه. نورونها اطلاعات رو توی مغز منتقل میکنن و ارتباطات عصبی هم یعنی اینکه این نورونها چطوری با هم ارتباط برقرار میکنن.
بعضی از مطالعات نشون داده که کودکان اوتیسمی ممکنه تعداد بیشتری نورون تو بعضی از قسمتهای مغزشون داشته باشن، اما این نورونها ممکنه نتونن به درستی با هم ارتباط برقرار کنن. این موضوع میتونه باعث بشه این بچهها تو پردازش اطلاعات و یکی کردن اطلاعات توی مغزشون مشکل داشته باشد.
نظریههای مختلف: هر کسی یه چیزی میگه
الان چندین نظریه مختلف دربارهی علت اوتیسم وجود دارد. یکی از این نظریهها، نظریهی “ذهنخوانی” هست. این نظریه میگه که بچههای اوتیسم ممکنه تو درک افکار و احساسات بقیه مشکل داشته باشد. این مشکل میتونه باعث بشه اونها تو تعاملات اجتماعی و ارتباط برقرار کردن با بقیه مشکل داشته باشد.
یه نظریهی دیگه هم هست به اسم “انسجام مرکزی”. این نظریه میگه که بچههای اوتیسم ممکنه تو یکی کردن اطلاعات و دیدن تصویر کلی مشکل داشته باشد. این مشکل میتونه باعث بشه اونها بیش از حد روی جزئیات تمرکز کنن و تو درک مفاهیم پیچیده مشکل داشته باشد.
در موسسه خیریه شیراز کودکان زیادی نگهداری می شوند که کودکان اوتیسمی هم بخشی از آنها هستند. اگر به دنبال مشاوره برای نگهداری یا کمک به خیریه هستید با ما تماس بگیرید.
بدون دیدگاه